Korte tongriem

Advies

Een korte tongriem bij de pasgeborene kan de oorzaak zijn van borstvoedingsproblemen. Dit is vaak eenvoudig te verhelpen door middel van het doorknippen van de tongriem. Bij voorkeur wordt dit zo snel mogelijk na de geboorte gedaan, maar in ieder geval vóór de leeftijd van drie maanden. Daarna moet de ingreep onder narcose plaatsvinden.

Advisering    

  • Beoordeel bij het nakijken van de pasgeborene of er sprake is van een korte tongriem.
  • Herhaal deze beoordeling later in het kraambed en/of bij borstvoedingsproblemen, indien de eerste beoordeling geen duidelijk conclusie heeft opgeleverd.
  • Verwijs bij (verdenking op) een korte tongriem (zeker in geval van borstvoedingsproblemen) naar een bekwame zorgverlener, die vervolgens een frenulotomie (doorknippen van de tongriem) kan verrichten.
Toelichting

De tongriem (frenulum linguae) is het membraan waarmee de tong vastzit aan de bodem van de mond. Van ankyloglossia spreekt men als de tongriem erg strak of kort is of als deze tot dicht bij de tongpunt doorloopt. Een korte tongriem (ankyloglossia, ‘tong tie’, frenulum breve) kan leiden tot een beperkte mobiliteit van de tong. Dit kan zorgen voor problemen bij de borstvoeding en bij het drinken uit een fles. Het is belangrijk deze aandoening tijdig te herkennen, om verdere problemen met de borstvoeding en onnodig overstappen op kunstmatige zuigelingenvoeding te voorkomen. Met het klieven van de korte tongriem kunnen tevens voor de langere termijn diverse problemen worden voorkomen, die niet specifiek met borstvoeding te maken hebben. Te denken valt aan ademhalingsstoornissen, problematische mondmotoriek, ongunstige gehemeltevorming, snurken, tandbederf en spraakproblemen.

Diagnostische criteria
Standaard diagnostische criteria voor ankyloglossia ontbreken. Uit de onderzoeken blijkt dat mogelijk 3 tot 13% van de zuigelingen ankyloglossia heeft1;4. De uitgebreidheid van de aanhechting, maar ook de dikte en de elasticiteit van de tongriem kunnen sterk variëren. Hierdoor is het lastig om vast te stellen wanneer er sprake is van een korte tongriem die op de korte of lange termijn tot problemen kan leiden. Daarbij is het belangrijk wat het effect van de tongriem op de tongfunctie en –mobiliteit is1. Een korte tongriem is zichtbaar door:

  • aanhechting dicht bij de tongpunt;
  • vervorming van de tong tot V-vorm bij optillen;
  • vervorming van de tong tot een hartvorm bij uitsteken.

Dit zijn de meest karakteristieke vervormingen van de tong in geval van ankyloglossia. Er zijn diverse andere, minder zichtbare vormen van ankyloglossia. Deze kunnen eveneens tot functiebeperking aanleiding geven. Ook deze vormen verdienen zorgvuldige aandacht van, en zo nodig doorverwijzing door de zorgverlener.

Korte tongriem en drinken door de zuigeling
Bij zuigelingen bemoeilijkt een korte tongriem zowel het drinken aan de borst als het drinken uit een fles.
Symptomen die bij de zuigeling kunnen optreden zijn:

  • luidruchtig drinken met een klakkend geluid;
  • frequent loslaten van de borst of de fles, doordat de baby geen vacuüm kan houden;
  • niet kunnen pakken van de borst met als gevolg onvoldoende inname en continu willen drinken;
  • ‘failure to thrive’ (slecht groeien en gedijen).

Symptomen bij de moeder
Symptomen die bij de moeder kunnen optreden zijn2;4:

  • tepelpijn en/of tepelkloven;
  • stuwing of juist onvoldoende melkproductie;
  • mastitis.

Behandeling

  • De behandeling van de korte tongriem bestaat uit frenulotomie. Hierbij wordt de tongriem, die vaak uit slechts een zeer dun vliesje bestaat, tot de tongbasis doorgeknipt. Bij voorkeur gebeurt dit vóór de leeftijd van drie maanden. Het is een korte en meestal nagenoeg bloedeloze ingreep. Deze kan voor het voeden binnen enkele seconden zonder problemen en zonder narcose worden verricht. De baby kan daarna meteen aan de borst worden gelegd.
  • Zelden is er sprake van een zo ernstige vorm van een korte tongriem, dat een uitgebreidere chirurgische ingreep onder algehele anesthesie nodig is.
  • Verschillende studies hebben aangetoond dat na een frenulotomie de zuigtechniek bij de borstvoeding verbetert in geval van ankyloglossia. Bij de moeder nemen de pijnklachten af1;2;3;4.

Verantwoordelijke zorgverleners
Het beleid rondom een korte tongriem in relatie tot borstvoedingsproblemen behoort tot het domein van de volgende zorgverleners:

  • jeugdgezondheidszorg;
  • kinderartsen;
  • KNO-artsen;
  • kraamverzorgenden;
  • lacatiekundigen;
  • (verloskundig actieve) huisartsen
  • verpleegkundigen
  • verloskundigen.
Literatuur

Conclusies uit de literatuur

Bij zuigelingen kan een te korte tongriem (ankyloglossia) de oorzaak zijn van borstvoedingsproblemen2;3. Niveau 2
Na frenulotomie bij ankyloglossia verbetert de zuigtechniek van de borstgevoede baby en nemen de pijnklachten van de moeder af1;2;3;4. Niveau 2

Referenties

  1. Post, EDM, Rupert AWM, Schulpen TWJ. Problematisch borstvoeding door een te korte tongriem. Ned Tijdschr Geneeskd 2010; 154:A918.
  2. Lemmens E, Leveau C. Frenotomie, een geknipt idee! Tijdschrift voor verloskundigen 2005;27-29.
  3. Geddes DT, Langton DB, Gollow I. Frenulotomy for breastfeeding infants with ankyloglossia: effect on milk removal and sucking mechanism as imaged by ultrasound. Pediatrics 2008; 122(1): e188-194.
  4. Ballard JL, Auer CE, Khoury JC. Ankyloglossia: assessment, incidence, and effect of frenuloplasty on the breastfeeding dyad. Pediatrics 2002; 110(5):e63.
  5. Watson Genna C. Supporting Sucking Skills in Breastfeeding Infants. Jones & Bartlett Publishers 2007.
Discussie

Overige overwegingen
Punt van discussie is of het uitvoeren van een frenulotomie een handeling is die is voorbehouden aan een specifieke groep zorgverleners. Daarom wordt geadviseerd regionaal afspraken te maken over wie de korte tongriem doorknipt.
Het is van belang dat deze zorgverlener het kind snel kan zien, zodat het probleem adequaat wordt aangepakt en moeder en kind snel tot een goed functionerende borstvoedingsrelatie kunnen komen.

Deel deze pagina

Geef uw mening

Zo weten wij vanuit welk perspectief uw feedback komt.
Order
Gebruik dit veld om uw mening te onderbouwen.
Gebruik dit veld om uw mening weer te geven. Uw inzending wordt zorgvuldig behandeld en in eerste instantie niet gepubliceerd. Op het moment dat er veel gereageerd wordt op een onderwerp, dan starten wij een openbare discussie.
Bijlage
Files must be less than 8 MB.
Allowed file types: txt doc pdf xls ppt rtf jpg jpeg gif png.

Vertical Tabs

* Verplichte velden
Uw privacy

© 2011, Multidisciplinaire Richtlijn Borstvoeding.  Over deze site  |  Uw privacy

Creatie: puur!fct   Realisatie: Joy Group